No to dziś parę słów o odmianie nazwisk.
Ogólna zasada jest taka:
Niezależnie od tego czy nazwisko jest polskie czy obce, jeśli jest możliwość odmiany według jakiegoś wzorca (paradygmatu) – robimy to.
Odmiana zależy od:
1. płci
2. narodowości
3. końcówki nazwiska
Poza tym, nazwiska żeńskie odmieniamy wtedy, gdy zakończone są na -a (Kowalska – Kowalskiej).
Jeśli końcówka nazwiska zakończona jest na -owa, -ówna (przymiotnikowa), odmieniamy owe nazwisko tak, jakbyśmy odmieniali przymiotnik. (Jurgielewiczowa – Jurgielewiczowej)
Z nazwiskami żeńskimi problemów nie ma. Pojawiają się one dopiero przy nazwiskach męskich.
Jeśli się da – stosujemy wzorzec.
Te zakończone na spółgłoskę odmieniamy jak wyrazy r. m, np. pan Nowak, pana Nowaka, panu Nowakowi, pan Nowak, pana Nowaka, wyrazy zakończone na -a – jak wyrazy rodzaju żeńskiego: Zyla, Zyli.
Jeśli mowa o nazwiskach obcych, to gdy zakończone są na spółgłoskę, nie stawiamy apostrofu, bo po prostu nie ma takiej potrzeby:
np. Brown – Browna, Brownowi, Brownem.
Nie naruszamy nazwiska, a dodajemy tylko polską końcówkę.
Taka sama sytuacja jest z nazwiskami zakończonymi na -y, a poprzedzonymi samogłoską,
np. O’Malley – O’Malleya
Apostrofu nie stawiamy również przy nazwiskach zakończonych na -e
np. Goethe – Goethego
Apostrof stawiamy przy nazwiskach zakończonych na -e nieme,
np. Moore – Moore’a
Larousse – Larousse’a
Stawiamy go również przy nazwiskach zakończonych na -i lub -y poprzedzonych spółgłoską. One odmieniają się jak przymiotniki. Apostrof stawiamy w dopełniaczu, celowniku i bierniku,
np. Kelly – Kelly’ego, o Kellym
Harry – Harry’ego, o Harrym
Jest jeszcze jeden problem z nazwiskami obcymi, dotyczący -e-
np. Hitler – Hitlera
Ale
Luter – Lutra (nie Lutera)
Hegel – Hegla (nie Hegela)
Są to zwykle nazwiska pochodzenia niemieckiego i nie ma ogólnej zasady dotyczącej ich odmiany. Zwykle wiemy jak odmienić, jednak gdy pojawia się dylemat, należy użyć formy łatwiejszej.
Osobiście najbardziej denerwuje mnie sytuacja, gdy zwykłe, pospolite nazwiska rodzaju męskiego nie są odmieniane, a powinny być. Ale o tym już decydują jego nosiciele.
podziękujemy Panu Jagielle, a podziękowania złożymy dla państwa Jagiełłów. Ładniej jednak powiedzieć podziękowania składane państwu Jagiełłom.
Moja współlokatorka ma takie nazwisko i zaklina się, że ze względów wagi historycznej, jej nazwisko się nie odmienia.
Generalnie jednak odmieniamy, jeśli tylko się da 😉
Witam.Mam problem i proszę o pomoc.Często jestem pytany czy nazwisko Jagiełło się odmienia.Jeśli tak to w jaki sposób należy napisać podziękowania dla pańtwa Jagie……
@Kryży byłoby w dopełniaczu, a Karolina pytała o celownik
Radzę się zastanowić. Jeśli zastanowienie się nie przyniesie rezultatów, sprawdzić w słowniku (ogólna zasada jest opisana) albo poszukać innych nazwisk zakończonych na -ża.
Mnie także nie podobają się te odmiany ale cóż myślę że zasady języka są w tym przypadku nie do obejścia.Dziękuję i pozdrawiam.Panią Jagiełło także.
@AJ, próbowałam znaleźć w słowniku taką zasadę, ale nie znalazłam, więc proszę o pomoc i przytoczenie jej.
Słownik poprawnej polszczyzny PWN, hasło tematyczne „Nazwiska”:
Nazwiska męskie zakończone na samogłoskę -a poprzedzoną spółgłoską historycznie miękką: c, cz, dz, dż, sz, ż (także zapisywane jako rz), np. Bończa, Dymsza, Rajca tworzą wzór odmiany analogiczny do pospolitych rzeczowników żeńskich grupy II (np. taca, tarcza).
Dalej jest tabelka, której tutaj nie przeniosę, ale wyjaśnienie zawarte w regule chyba powinno wystarczyć.
I na miłość boską, do tego naprawdę nie potrzeba regułek ze słownika!
No nie do końca to było takie oczywiste 🙂
Bo nazwiska męskie zakończone na a, a poprzedzane innymi spółgłoskami niż przytoczone już będą się odmieniać inaczej (np. Pietrucha – C- Pietrusze). Stąd też regułka bardzo mi pomogła.
Dziękuję!
A więc będzie jednak Jackowi Kryży?
Tak
Mam problem z nazwiskami Krówka, Sztuka
Panią Ewę i Kamila Krówków? Sztuków czy jak?
Madziu, jeszcze z tymi nazwiskami kończącymi się na „o”. Jak odmienimy nazwisko Pado?
@Krzyśku, wydaje mi się, że jak Mieszko, czy Matejko, tylko z y, czyli Pady, Padem, ale głowy niestety nie dam.
@Dorotko, tak, jak napisałaś, Krówków i Sztuków.
Nazwisko Jaszek
Przoszę Pana Marcina Jaszka czy Marcina Jaszek?
Mowa o Marcinie Jaszku czy Marcinie Jaszek?
Powiedzieć Panu Jaszkowi a jak z – Prosze powiedzieć Panu Marcinowi Jaszek? Jaszkowi?
Pozdrawiam
Jaszek, Jaszka, Jaszku, Jaszkowi, Jaszkiem. Przepraszam za opóźnienie. Byłam na urlopie.
Rindt, Rindta, Rindtowi, Rindta, Rindtem, Rindtcie…
Mam spory problem z odianą nazwiska Rindt, a przede wsystkim z miejscownikiem. Bardzo proszę o pomoc i z góry dziekuję!
Tak, jak Pan(i) napisał(a). Zapraszamy Pana Surmę, Panią Surmę, Państwa Surmów.
Pozdrawiam.
Pani Magdo
Jak odmienić nazwisko Surma – zgodnie z zasadami poprawnej polszczyzny powinno się je odmieniać ale szykuję listę na zjazd rodzinny i mam pewne wątpliwości co do końcówek Zapraszam Sz. P. xxx Surmę, Sz. P. xxx Surmów proszę o odpowiedź
Mam pytanie jak się odmienia np. Dla Emila Wiącek czy dla Emila Wiącka?
Wiącka 🙂
mam problem. Jak odmienić nazwisko Bisek ?
Nie ma Pana Biseka Biska.
Polska język trudna język :p
Biska