No to dziś parę słów o odmianie nazwisk.
Ogólna zasada jest taka:
Niezależnie od tego czy nazwisko jest polskie czy obce, jeśli jest możliwość odmiany według jakiegoś wzorca (paradygmatu) – robimy to.
Odmiana zależy od:
1. płci
2. narodowości
3. końcówki nazwiska
Poza tym, nazwiska żeńskie odmieniamy wtedy, gdy zakończone są na -a (Kowalska – Kowalskiej).
Jeśli końcówka nazwiska zakończona jest na -owa, -ówna (przymiotnikowa), odmieniamy owe nazwisko tak, jakbyśmy odmieniali przymiotnik. (Jurgielewiczowa – Jurgielewiczowej)
Z nazwiskami żeńskimi problemów nie ma. Pojawiają się one dopiero przy nazwiskach męskich.
Jeśli się da – stosujemy wzorzec.
Te zakończone na spółgłoskę odmieniamy jak wyrazy r. m, np. pan Nowak, pana Nowaka, panu Nowakowi, pan Nowak, pana Nowaka, wyrazy zakończone na -a – jak wyrazy rodzaju żeńskiego: Zyla, Zyli.
Jeśli mowa o nazwiskach obcych, to gdy zakończone są na spółgłoskę, nie stawiamy apostrofu, bo po prostu nie ma takiej potrzeby:
np. Brown – Browna, Brownowi, Brownem.
Nie naruszamy nazwiska, a dodajemy tylko polską końcówkę.
Taka sama sytuacja jest z nazwiskami zakończonymi na -y, a poprzedzonymi samogłoską,
np. O’Malley – O’Malleya
Apostrofu nie stawiamy również przy nazwiskach zakończonych na -e
np. Goethe – Goethego
Apostrof stawiamy przy nazwiskach zakończonych na -e nieme,
np. Moore – Moore’a
Larousse – Larousse’a
Stawiamy go również przy nazwiskach zakończonych na -i lub -y poprzedzonych spółgłoską. One odmieniają się jak przymiotniki. Apostrof stawiamy w dopełniaczu, celowniku i bierniku,
np. Kelly – Kelly’ego, o Kellym
Harry – Harry’ego, o Harrym
Jest jeszcze jeden problem z nazwiskami obcymi, dotyczący -e-
np. Hitler – Hitlera
Ale
Luter – Lutra (nie Lutera)
Hegel – Hegla (nie Hegela)
Są to zwykle nazwiska pochodzenia niemieckiego i nie ma ogólnej zasady dotyczącej ich odmiany. Zwykle wiemy jak odmienić, jednak gdy pojawia się dylemat, należy użyć formy łatwiejszej.
Osobiście najbardziej denerwuje mnie sytuacja, gdy zwykłe, pospolite nazwiska rodzaju męskiego nie są odmieniane, a powinny być. Ale o tym już decydują jego nosiciele.
Ja bym na momencik chciała wrócić do nazwiska Król. Do liczby mnogiej dokładnie – tak dla pewności: Zapraszam Państwa Annę i Jana Królów? czy może Państwa Annę i Jana Król?
Królów.
Jakie jest pochodzenie nazwisk zakończonych na -uk? Omelańczuk, Michalczuk… Mnie w gimnazjum uczono, że takie właśnie zakończenia świadczą o szlacheckich korzeniach, jednak w ogóle, zdaje się, nie są to polskie nazwiska. Proszę o odpowiedź 🙂
Przykro mi, nie wiem.
Szkoda 🙂 Ale gdyby Pani gdzieś skądś kiedyś dowiedziała się… proszę o informację: [email protected]
Pozdrawiam
Witam
Mam problem z nastepujacymi nazwiskami:
1. Kupiec – panstwa Kupiecow/Kupiec? pana Kupieca?
2. Samiec – panstwa Samiecow/Samiec (bo chyba nie Samcow ;)), pana Samieca?
3. Kupa – panstwa Kupow/Kupa, pana Kupa?
Prosze sie nie smiac. Wszystkie nazwiska sa autentyczne i spotykam sie z nimi dosc czesto a do tej pory nie jestem pewna, jak sie je odmienia.
Pozdrawiam serdecznie i dziekuje za artykul.
Wydaje mi się, że Kupieców (Kupiecowie), pana Kupieca
Analogicznie z Samiec – Samieców (Samiecowie), pana Samieca
Kupa – Kupów, (Kupowie), pana Kupy.
Pani Magdo,
chciałbym potwierdzić kwestię formy wołacza nazwiska Kuba. „pozdrawiam Cię, Marcinie Kuba”? Stosując się do ogólnego zalecenia – nazwiska męskie zakończone na -a, odmieniamy jak rzeczowniki rodzaju żeńskiego. Jednakże forma wołacza tychże nazwisk równa jest formie mianownika. O takiej zasadzie słyszałem i ją stosuję (nie wiem czy słusznie). Będę wdzięczny za Pani opinię w tej sprawie oraz powołanie się na wiarygodne źródło. W internetowych wersjach słowników nie znalazłem odniesienia do form wołacza. 🙁
Powinno być „pozdrawiam Cię, Marcinie Kubo”. Nie wiem skąd wniosek, że wołacze rzeczowników rodzaju żeńskiego są równe mianownikowi, na przykład:
M. Praca, W. Praco!
M. Gra, W. Gro!
M. Wanna, W. Wanno!
M. Wanda, W. Wando!
Witam!
Jeśli można prosić o korektę odmiany:
nazwisko Pawiłojć – zapraszam Państwa Pawiłojciów?
Koterba – Państwa Koterbów?
pozdrawiam
M.
Witam, właśnie tak, jak Pani napisała.
Witam.
Szanowna Pani bardzo proszę o wyjaśnienie czy nazwisko Dynowiak powinno być odmieniane, np. Dynowiakowa czy pani Dynowiak, państwo Dynowiak czy Dynowiakowie? Z ustnych przekazów rodziny męża wiem że nigdy go nie odmieniano ale moje dzieci wytykają to jako błąd. Proszę o informację. Z wyrazami szacunku Bożena Dynowiak.
Żeńskie formy się nie odmieniają, a męskie tak. Zatem pani Dynowiak, Państwo Dynowiakowie, Państwa Dynowiaków, Pana Dynowiaka.
To, że w rodzinie był zwyczaj nieodmieniania nazwiska, nie znaczy, że według zasad języka polskiego nie powinno się tego robić. Mam w rodzinie analogiczną sytuację.
Pozdrawiam.
A nazwsko Bronś? czy zapraszam Państwa Bronsiów
– Spirzak – Spirzaków
Pijet-Pijetów
pani Szmaja? Panią Szmaję
państwa Szmajów
Właśnie tak.
Kryże (Kryżowi byłoby wtedy, gdyby mianownik brzmiał Kryż) i Kurrowi
Mam problem z nazwiskami Kryża i Kurr. Odmieniami Jackowi Kryże czy Kryżowi oraz Jackowi Kurrowi?
Chyba Kryży.
—
Wypełniacz, żeby komentarz nie był za krótki.
@AJ, Kryży byłoby w dopełniaczu, a Karolina pytała o celownik.
Dziękuję 🙂 Kamień spaadł mi z serca!