No to dziś parę słów o odmianie nazwisk.
Ogólna zasada jest taka:
Niezależnie od tego czy nazwisko jest polskie czy obce, jeśli jest możliwość odmiany według jakiegoś wzorca (paradygmatu) – robimy to.
Odmiana zależy od:
1. płci
2. narodowości
3. końcówki nazwiska
Poza tym, nazwiska żeńskie odmieniamy wtedy, gdy zakończone są na -a (Kowalska – Kowalskiej).
Jeśli końcówka nazwiska zakończona jest na -owa, -ówna (przymiotnikowa), odmieniamy owe nazwisko tak, jakbyśmy odmieniali przymiotnik. (Jurgielewiczowa – Jurgielewiczowej)
Z nazwiskami żeńskimi problemów nie ma. Pojawiają się one dopiero przy nazwiskach męskich.
Jeśli się da – stosujemy wzorzec.
Te zakończone na spółgłoskę odmieniamy jak wyrazy r. m, np. pan Nowak, pana Nowaka, panu Nowakowi, pan Nowak, pana Nowaka, wyrazy zakończone na -a – jak wyrazy rodzaju żeńskiego: Zyla, Zyli.
Jeśli mowa o nazwiskach obcych, to gdy zakończone są na spółgłoskę, nie stawiamy apostrofu, bo po prostu nie ma takiej potrzeby:
np. Brown – Browna, Brownowi, Brownem.
Nie naruszamy nazwiska, a dodajemy tylko polską końcówkę.
Taka sama sytuacja jest z nazwiskami zakończonymi na -y, a poprzedzonymi samogłoską,
np. O’Malley – O’Malleya
Apostrofu nie stawiamy również przy nazwiskach zakończonych na -e
np. Goethe – Goethego
Apostrof stawiamy przy nazwiskach zakończonych na -e nieme,
np. Moore – Moore’a
Larousse – Larousse’a
Stawiamy go również przy nazwiskach zakończonych na -i lub -y poprzedzonych spółgłoską. One odmieniają się jak przymiotniki. Apostrof stawiamy w dopełniaczu, celowniku i bierniku,
np. Kelly – Kelly’ego, o Kellym
Harry – Harry’ego, o Harrym
Jest jeszcze jeden problem z nazwiskami obcymi, dotyczący -e-
np. Hitler – Hitlera
Ale
Luter – Lutra (nie Lutera)
Hegel – Hegla (nie Hegela)
Są to zwykle nazwiska pochodzenia niemieckiego i nie ma ogólnej zasady dotyczącej ich odmiany. Zwykle wiemy jak odmienić, jednak gdy pojawia się dylemat, należy użyć formy łatwiejszej.
Osobiście najbardziej denerwuje mnie sytuacja, gdy zwykłe, pospolite nazwiska rodzaju męskiego nie są odmieniane, a powinny być. Ale o tym już decydują jego nosiciele.
I jeszcze jedno nazwisko mnie zastanawia, tj. liczba mnoga od włoskiego nazwiska Ciorini, czy będzie brzmiało Państwo Cioriniowie?
A to polskie nazwisko? Czyta się przez ć na początku? Bo jeśli pochodzenia obcego, to nieodmienne, a jeśli polskie, to tak jak przypuszczasz.
Witam! Jak odmienic nazwisko Falkiewicz? Państwo Falkiewicze czy Falkiewiczowie?
A mówisz „teściowie” czy „teście”?
Oczywiście, że Falkiewiczowie.
Witam wszystkich.
Chciałem zadać pytanie odnośnie odmiany nazwiska: nazwisko mężczyzny w mianowniku „Gorzka”. Stosując zasadę odmieniania wszystkich w dopełniaczu napisałem: „Gorzki”. Czy dobrze? ewentualnie – jeżeli istnieją w tym zakresie źródła zasad – prosiłbym o ich podanie.
Z góry dziękuję za pomoc,
Tomek
Dobrze napisałeś.
Wujek Google nie gryzie.
http://www.polonistyka.fil.ug.edu.pl/?id_cat=297&id_art=1187&lang=pl
Jak napisać
Dla Adama Plok czy Ploka
Dla Anny Wajda czy Wajdy
Ploka, Wajdy.
Dzieki.Pozdrawiam
Oho, dyplomy dla absolwentów mieszają się z sezonem ślubnym.
Witam! Wypisuję zaproszenia i chciałam się upewnić czy poprawnie napiszę 🙂 Dla Andrzeja Krawczuna (M.l.poj. Krawczun), dla Pawła Jeża (M.l.poj. Jeż).Dziękuję za pomoc.
Tak. Tu nie ma żadnych wątpliwości.
Witam ja również wypisuje zaproszenia i sie pogubilam… pomocy… nazwisko CHARYTONIUK odmienia sie czy nie? własciciele mówią, ze nie a ja po przeczytaniu artykułu nie wiem… Marię i Jana Charytoniuków? czy Charytoniuk? Kamila Charytoniuka czy charytoniuk? Takie samo pytanie co do nazwiska Żamojda, Łuckiewicz? Proszę o pomoc
Wszystkie nazwiska, które Pani podała, odmieniamy. To, że właściciele uważają, że nie, najczęściej świadczy o ich niewiedzy. Zatem tak – Charytoniuków, Kamila Charytoniuka, Państwa Żamojdów i Łuckiewiczów.
Warto jednak zastanowić się nad tym, czy odmieniać, jeśli nosiciele tych nazwisk mają się obrazić. Tutaj mamy już do czynienia z dwoma aspektami – poprawnością językową, a dobrymi relacjami między ludźmi.
Bardzo dziekuje za pomoc 🙂 chodzi o to ze jedna z tych osob idzie w zaparte, ze sie nie odmienia, a reszta juz nie i jestem w patowej sytuacjii… ludzie nosza to samo nazwisko kobieta sie upiera a facet juz nie… a jest jakaą zasada na którą moge się powolać odnosnie tej odmiany? moze jaks publikacja? książka, w której moglabym znalesc dowód czarno na bialym i problem rozwiązac?
Tej kobiecie wypisz zaproszenie bez odmieniania, a reszcie z odmianą. To tylko zaproszenia… Jak idiotka, to nawet żadna strata, jeśli się obrazi 😉
Anno, odeślij tę Panią do słownika ortograficznego – http://so.pwn.pl/zasady.php?id=629611 🙂
Tak, Anno, najważniejsze, żeby było tak, jak mówią obcy ludzie w internecie, a nie tak, jak mówi osoba, którą zapraszasz. Przy okazji możesz nazwać ją idiotką, tego też nie wykluczają ludzie z internetu.
Jeśli ktoś upiera się i idzie w zaparte, że jego nazwisko się nie odmienia, mimo że reguły języka oraz autorzy słowników mówią zupełnie inaczej, to nie jest to osoba rozsądna ani bystra. Dlatego jej opinią nie należy się przejmować, a już zwłaszcza powinno się przejść do porządku dziennego nad przypadkiem obrażenia się za taką drobnostkę jak tekst na zaproszeniu. Nota bene poprawny.
A takich jak Ty nazywa się innym słowem – troll, w dodatku bez umiejętności czytania symboli w postaci emotikon.
A nazwisko Kośko? Pana Kośko? Państwa Kośków? Dla pewności zapytam jak odmienić z liczbie mnogiej Sienkiewicz? Sienkiewiczów? Usłyszałam, że istnieje taka zasada odmiany nazwisk, że jeżeli piszemy pańswa charytoniuków to odmieniamy, a jeśli używamy imion np Marka i Marię Charytoniuków to wtedy nie odmieniamy. Jest taka zasada?
Pan Kośko, pana Kośki, państwa Kośków, państwo Sienkiewiczowie.
Nie znam zasady, że się nie odmienia jak jest z imieniem – to by nie miało sensu – że niby opowiadanie Sienkiewicza albo braci Strugackich, ale powieść Henryka Sienkiewicz czy Arkadija i Borysa Strugacki?
Jedyna sytuacja, w której przyjęło się odmienianie „połówkowe”, to Robin Hood. Mówi się „filmy o Robin Hoodzie” albo „postać Robin Hooda”, a przecież imię Robin się normalnie odmienia – chyba że jest żeńskie, bo to imię unisex – więc filmy są o Robinie Hoodzie. Ale usus tutaj działa inaczej.
Anno, nie wiem, kto Ci powiedział o takiej zasadzie, ale to typowa bzdura 🙂
czy nazwisko Iwaszuk powinno być odmienione zapraszam państwa Iwaszuków?
Tak, powinno.
Witam
Czy męskie nazwiska Rabiej i Pawelec w dedykacji będą mieć formę: Dla Rabieja i Pawelca? I jeszcze jedno pytanie, czy zdrobnienie imienia Janina to Jańcia czy Jancia?
Z góry dziękuję za odpowiedź
Nazwisko Cupryak odmienia się według zasad nazwisk zakończonych na spółgłoskę, na wzór słowa żebrak.
Tak. A zdrobnienia to kwestia względna – ja Janinę zdrabniałabym na Jankę. Wodnik był jednak Jańciem, nie Janciem.
Nazwisko Cupryak jest odmienne? Jak poprawnie napisać Państwo Cupryakowe czy Cupryak?
Witam. Jak odmienić nazwiska: Kocha, Soja i Słuja – Kochy, Soi i Słuji? Dziękuję z góry za podpowiedź.
Ale o który przypadek pytasz? Bo podałaś przykłady jak z dopełniaczem 🙂
Nazwisko Kocha odmienia się jak aktorka Małgorzata Socha, nazwisko Soja jak rzeczownik, od którego pochodzi, nazwisko Słuja tak jak Soja.
W liczbie mnogiej wszystkie jak rzeczownik np. klecha (zapraszam klechów, Kochów, Sojów, Słujów).
Proszę o podanie czy nazwisko noszone zarówno przez męzczyżn jak i płeć przeciwna w brzmieniu RUDA można odmieniać. Wiadomo jednak ze w Polsce żyje ok. 1500 osob o nazwisku RUDA jak i tyle samo RUDY. Przy odmianie w sposób nieprawidłowy dotyczących dokumentów prawnych może dojśc do poważnych komplikacji.
W liczbie pojedynczej odmienia się jak rzeczownik, np. ruda srebra, ruda żelaza: Jan Ruda, Jana Rudy, Janowi Rudzie i tak dalej. U kobiet tak samo – Anna Ruda, Anny Rudy, Annie Rudzie.
W liczbie mnogiej jak Bachleda – zapraszam państwa Rudów, jak Bachledów 🙂
W przypadku nazwiska Rudy odmienia się jak przymiotnik.
Czy nazwisko mężczyzny w mianowniku brzmiące Skołozdrzy jest dobrze odmienione w poniższym zdaniu:
„Proszę o oddelegowanie Michała Skołozdrzego”. Jeśli nie, to jak je odmienić?
Z góry dziękuję za pomoc.
Tak.
nazwisko Bralich – odmienia się prawda? należałoby więc napisać np „dla Krzysztofa Bralicha” czy też 'dla Krzysztofa Bralich” jest wersją poprawną?/dopuszczalną?
Oczywiście odmienia się – Bralicha.
Jak odmieniać nazwisko Piasny? Koleżanka po zamążpójściu wybrała formę Piasny, natomiast jej teściowa i bratowa używają formy Piasna. Co dziwne, te różniące się formy panie mają wpisane w dowodach. Czy urzędnik nie ma wiedzy, jak takie nazwiska odmieniać? Jak powinna brzmieć forma liczby mnogiej tego nazwiska i jej odmiana?
Takie jest prawo – jeśli mężczyzna w małżeństwie ma nazwisko w formie przymiotnikowej, to kobieta może:
– przyjąć nazwisko męża w formie odmiennej (Anna Piasna, żona Jana Piasnego)
– przyjąć nazwisko męża w formie nieodmiennej (Anna Piasny, żona Jana Piasnego)
– dołożyć nazwisko męża do swojego w którejś formie (Anna Kowalska-Piasna a. Anna Kowalska-Piasny, a. Anna Piasna-Kowalska, a. Anna Piasny-Kowalska
– pozostać przy swoim nazwisku 🙂
Już chyba wszystko jasne? 🙂
Tak, dziękuję! A odmiana liczby mnogiej to państwo Piasny, państwa Piasny itd., czy trzeba jakoś to odmieniać?
W liczbie mnogiej moim zdaniem odmienia się jak przymiotnik „jasny” – państwo Piaśni, państwa Piasnych. I oczywiście odmienia się również w przypadku męża koleżanki! Pan Piasny, pana Piasnego itd.
Witam odmieniam nazwiska na zaproszeniai mam problem z paroma proszęo pomoc:
nazwisko Niedoba ( państwo Niedobów?)
Hajduczek ?
Zapraszasz państwa, nie państwo. Chyba że całe państwo.
Niedoba jak nieroba (dwóch nierobów). Hajduczek to zwyczajny rzeczownik i jako nazwisko odmienia się tak samo, zajrzyj do słownika (pod „hajduk”).
Bardzo proszę o pomoc przy odmianie nazwisk:
Marzenę Szyszka czy Marzenę Szyszkę czy może obie formy są poprawne?
Konrada Kudła czy Konrada Kudłę?
Jana Mielczarek czy Jana Mielczarka? a może obie formy są poprawne?
Tomasza Kochel czy Tomasza Kochla? obie formy są poprawne?
Państwa Kochel czy Kochlów?
Czy może jak nie jest się pewnym jak odmeinić nazwisko to lepiej w ogóle nie odmieniać?
z góry dziękuję za pomoc i pozdrawiam
Wszystkie nazwiska, które wymieniłaś, są odmienne. Dlaczego miałyby nie być? Aha, Kochel – Kochela – Kochelów. Jak nie jesteś pewna, zajrzyj do słownika, w każdym ortograficznym są wyjaśnione zasady odmienności nazwisk, a także przykłady (BARDZO RZADKICH w j. polskim) nazwisk nieodmiennych.
Kochel – Kochela – Kochelów, Skupień – Skupienia – Skupieniów
Czy analogicznie powinno być: Mielczarek – Mielczareka – Mielczareków?
Jak to będzie z nazwiskiem: Wilkołek?
Mielczarek odmienia się jak rzeczownik ogarek – ogarek, ogarka, ogarków. Wilkołek dokładnie jak rzeczownik wilkołak.
Jak należy prawidłowo odmienić nazwisko Brodawka, Dominik, Leżuch w l.mn.(biernik) i nazwisko Sokoła w l.p.?
Zapraszam Sz.P. Annę i Marcina Brodawków?
Zapraszam Sz.P. Teresę i Mikołaja Dominików?
Zapraszam Sz.P. Marię i Rafała Leżuchów?
Zapraszam Sz.P. Marcina Sokołę?
Z góry dziękuję za pomoc
I widzisz, jak sobie ładnie poradziłaś (poradziłeś)? 🙂
Wolałam się upewnić, dziękuję 🙂
Witam,
jak będzie poprawnie brzmiało nazwisko Strachowska w liczbie mnogiej,lecz w odniesieniu do dwóch kobiet? Tak samo jak dla pary małżeńskiej,czyli Strachowscy (według mnie dziwnie to brzmi) czy Strachowskie? A może nie odmieniać?
Z góry dziękuję za pomoc.
A jak mówią o Agnieszce i Urszuli Radwańskich? Oczywiście siostry Radwańskie 🙂
Witam,
Proszę o pomoc w odmianie nazwiska Jurkojć, Pyzio
Zapraszam Sz.P. Artura Jurkojcia?
Zapraszam Sz.P. Artura Pyzio?
Jurkojcia i Pyzia.
Witam-proszę o pomoc dotyczącą pisowni nazwiska Hasiak.
Nadmieniam,że dotyczy to pisowni na grobowcu rodzinnym.
Czy ma być napisane : Hasiakowie
Czy raczej: Hasiaki
Hasiakowie.
Akurat na grobowcu napisałabym nieodmienione, tak się robi w moim rodzinnym mieście na Górnym Śląsku i podobnie w Krakowie (słynny grobowiec rodziny Fiut, nigdzie nie jest napisane, że Fiutowie :-)).