No to dziś parę słów o odmianie nazwisk.
Ogólna zasada jest taka:
Niezależnie od tego czy nazwisko jest polskie czy obce, jeśli jest możliwość odmiany według jakiegoś wzorca (paradygmatu) – robimy to.
Odmiana zależy od:
1. płci
2. narodowości
3. końcówki nazwiska
Poza tym, nazwiska żeńskie odmieniamy wtedy, gdy zakończone są na -a (Kowalska – Kowalskiej).
Jeśli końcówka nazwiska zakończona jest na -owa, -ówna (przymiotnikowa), odmieniamy owe nazwisko tak, jakbyśmy odmieniali przymiotnik. (Jurgielewiczowa – Jurgielewiczowej)
Z nazwiskami żeńskimi problemów nie ma. Pojawiają się one dopiero przy nazwiskach męskich.
Jeśli się da – stosujemy wzorzec.
Te zakończone na spółgłoskę odmieniamy jak wyrazy r. m, np. pan Nowak, pana Nowaka, panu Nowakowi, pan Nowak, pana Nowaka, wyrazy zakończone na -a – jak wyrazy rodzaju żeńskiego: Zyla, Zyli.
Jeśli mowa o nazwiskach obcych, to gdy zakończone są na spółgłoskę, nie stawiamy apostrofu, bo po prostu nie ma takiej potrzeby:
np. Brown – Browna, Brownowi, Brownem.
Nie naruszamy nazwiska, a dodajemy tylko polską końcówkę.
Taka sama sytuacja jest z nazwiskami zakończonymi na -y, a poprzedzonymi samogłoską,
np. O’Malley – O’Malleya
Apostrofu nie stawiamy również przy nazwiskach zakończonych na -e
np. Goethe – Goethego
Apostrof stawiamy przy nazwiskach zakończonych na -e nieme,
np. Moore – Moore’a
Larousse – Larousse’a
Stawiamy go również przy nazwiskach zakończonych na -i lub -y poprzedzonych spółgłoską. One odmieniają się jak przymiotniki. Apostrof stawiamy w dopełniaczu, celowniku i bierniku,
np. Kelly – Kelly’ego, o Kellym
Harry – Harry’ego, o Harrym
Jest jeszcze jeden problem z nazwiskami obcymi, dotyczący -e-
np. Hitler – Hitlera
Ale
Luter – Lutra (nie Lutera)
Hegel – Hegla (nie Hegela)
Są to zwykle nazwiska pochodzenia niemieckiego i nie ma ogólnej zasady dotyczącej ich odmiany. Zwykle wiemy jak odmienić, jednak gdy pojawia się dylemat, należy użyć formy łatwiejszej.
Osobiście najbardziej denerwuje mnie sytuacja, gdy zwykłe, pospolite nazwiska rodzaju męskiego nie są odmieniane, a powinny być. Ale o tym już decydują jego nosiciele.
A nazwisko Piętka albo Krak w liczbie mnogiej w dopełniaczu???
Wpisuję w zaproszenia małżeństwa o takich nazwiskach i nie jestem pewna…
Ja przepraszam, bo już nie wytrzymałam.
Zaproszenia (zapewne ślubne) wysyłają ludzie, którzy są dorośli. Jest obowiązek szkolny, więc podstawówka na pewno skończona, a podejrzewam, że i matura. Można wysilić mózgownicę? Odmiana nazwisk jest PROSTA.
Piętków i Kraków, kurka. Bo niby jak inaczej?
@Olgocecylio, nawet jeśli nie posiada się umiejętności prawidłowego posługiwania się językiem polskim, pozostaje jeszcze umiejętność czytania ze zrozumieniem, bo, jak sama zauważyłaś, informacja była zawarta we wpisie u góry 🙂
Ten i o bibliografii, ale na szczęście w tym drugim sezon się skończył 🙂
Przerobiłam już wiele nazwisk i może się mieszać…
Czasem wyrażanie wątpliwości w niektórych miejscach jest błędem jak widać. Nie wszyscy są wybitnymi polonistami(za jakiego Ty się uważasz) są też umysły ścisłe… Nieważne.
Nie jestem polonistą 😀 Nawet potencjalnym 😀
W notce jest wyraźnie napisane, że nazwiska zakończone na spółgłoskę odmieniamy jak rzeczowniki rodzaju męskiego, a na -a – jak rzeczowniki rodzaju żeńskiego.
Polak posiadający przeciętne IQ (nawet „ścisłowiec” – nie uznaję takich podziałów na takim poziomie) potrafi posługiwać się prawidłowo ojczystym językiem, odmieniając rzeczowniki pospolite. Ergo, potrafi też odmieniać nazwiska.
Masakra… po co w ogóle drążysz temat? Skończ te wywody. Niepotrzebnie zapytałam i uznajmy to za koniec tematu. Mogłaś się w ogóle nie wypisywać. Nie rozumiem.
Żal…
Co ciekawe, umiejętność wyciągania logicznych wniosków z tego, co się przeczytało, jest zaliczana do umiejętności ścisłych 🙂
Dlatego właśnie nie uznaję takich podziałów 😉
BTW to chyba Twój najczęściej komentowany wpis. Sezon ślubny w toku.
„W notce jest wyraźnie napisane, że nazwiska zakończone na spółgłoskę odmieniamy jak rzeczowniki rodzaju męskiego, a na -a ? jak rzeczowniki rodzaju żeńskiego.”
I z tego wynika, że Piętka – Piętków? Co to za odmiana rodzaju żeńskiego?
Witam
Mam problem z odmianą ukraińskiego nazwiska. Piszę pracę pod kierunkiem tego profesora. Chciałbym je odmienić, ale do końca nie jestem co do tego przekonany. Może ktoś pomoże. Jego imię i nazwisko: Taras Dudar. Chciałbym napisać wzmiankę,że”praca napisana pod kierunkiem……”
Pozdrawiam
Kubo, pod kierunkiem prof. Tarasa Dudara
Witam mam takie pytanie , właśnie wypisuję Pamiątkę Chrztu Świętego i mam mały dylemat , bo w treści jest …udzielono sakramentu Chrztu Świętego … i tu mam problem jak wpisać Antoniemu Szeliga czy Antoniemu Szelidze ???? Prosze o szybką odpowiedź bo Chrzest lada dzień 🙂 Z góry dziękuję za pomoc 🙂
Szelidze.
Wystarczy troszkę poczytać u góry.
Tak, jak napisał/a T. Zresztą, nie widzę tu nic trudnego w odmianie 🙂
Witam!
Po pierwsze bardzo ciekawy blog, dużo się człowiek nauczyć może 🙂
Ale ja także mam pytanie:)
Jak odmieniłaby Pani przez przypadki takie nazwiska jak:
– Fabre
– Capote
– van de Velde
– de Sica
Chodzi mi tu głównie o apostrofy, pomijanie „e” i spolszczanie końcówek. Czekam na odpowiedź i pozdrawiam!:)
Moje pytanie dotyczy odmiany nazwisk, jakie będą umieszczone na zaproszeniu ślubnym. Chciałabym zamieścić tekst: ?wraz z Rodzicami serdecznie zapraszają Sz.P. …? (w miejscu kropek imiona małżonków + nazwisko, np. Marię i Jana Kowalskich). Nie wiem, jak poprawnie jest w przypadku takich nazwisk jak np: Chromy, Putyra, Pająk, Wrona, Rochlicki(cka), Soroka, Frys, Windak, Koszalka, Mazur, Bojdys, Tora, Krulicki(cka), Loranc, Rzepka, Bélak , Mucharski(ska), Kaźmierczak, Suwaj
@Olgocecylio, coś w tym jest 😉
Gdybyś, Anno, przeczytała uważnie notkę, to sama dałabyś radę to odmienić…
Nazwiska zakończone na spółgłoskę – dodajesz -ów, np. Frysów, Windaków.
Nazwiska rzeczownikowe zakończone na samogłoskę – usuwasz samogłoskę, dodajesz -ów, np. Soroków, Wronów.
Nazwiska przymiotnikowe – odmieniają się jak przymiotniki, np. Chromych, Krulickich.
Filolożko, proponuję Ci założenie poradni językowej płatnej SMSem 😉 Złotówka za jedną poradę… Byłabyś milionerką.
dziękuję za odpowiedź, dokładnie w taki sam sposób odmieniałam te nazwiska, jednak dla pewności chciałam sprawdzić inne źródła…
p.s. niektórych chyba sprawia przyjemność prawienie innym morałów…no cóż bez komentarza to pozostawię
@anna – nie przesadzaj, pod tym postem jest już 277 komentarzy (w momencie pisania tego), z czego większość to pytania takie jak Twoje – potwierdzające nie przeczytanie artykułu. To naprawdę potrafi być denerwujące…
Po co czytać, jak można spytać i jakiś łoś odpowie… :-/
Czy nazwisko Jasik się odmienia? Np. Karolowi Jasik?